nieuwe maatschappelijke productie

Cursus voor allen die door hun productie bijdragen aan welvaart, welzijn en duurzaamheid

15 november en 29 november 2013

Van auto’s tot onderwijs en van voedsel tot veiligheid; maatschappelijke productie staat voor alles wat mensen maken. Produceren doen we binnen grote bedrijven, grote overheden en grote maatschappelijke instellingen, zoals scholen en ziekenhuizen. Die zijn allen ingesteld op steeds sneller zoveel mogelijk volume produceren, alsof de wereld oneindig is.

Geld, grondstoffen en veerkracht van milieu en natuur zijn eindig. Dat ontdekken we steeds vaker en we moeten leren produceren alsof de wereld eindig is. Dan tellen snelheid en volume minder, en gaan kringlopen van grondstoffen tellen en het zo intensief mogelijk gebruik maken van bestaande producten. De individuele klant van producten is daarin zeer handig; hij ontpopt zichzelf tot producent die kringlopen organiseert en intensief gebruik maakt van wat er is.

Kringlopen van grondstoffen, intensief gebruik van bestaande producten en productie door de klant zijn drie belangrijke reacties op de ecologische en economische crisis. Elk van deze drie is goed voor een enorme economie, maar bij uitstek interessant is hun samenhang, want daarin schuilt een grote dynamiek. Denk aan mensen die een aanzienlijk deel van hun inkomen besparen door auto’s en andere goederen te delen en door samen energie te produceren, en zelfstandig zorg in te richten. Zij hervormen de energiesector, de zorgsector, de overheid en nog veel meer. Denk bijvoorbeeld aan het onderwijs dat zich hieraan zal moeten aanpassen.

Nieuwe maatschappelijke productie staat voor een nieuwe crisisbestendige manier van produceren waarin grondstoffen, producten, en klanten geheel nieuwe hoedanigheden aannemen. Daarmee moet iedereen leren omgaan, want we zijn als producent en als klant allen onderdeel van deze maatschappelijke productie. Daarop richt zich de cursus Nieuwe Maatschappelijke Productie die wij aanbieden binnen de Universiteit Amersfoort. Deze universiteit is zelf een voorbeeld van deze vorm van productie.

Leerdoelen van de cursus Nieuwe Maatschappelijke Productie

Na doorlopen van de cursus hebben de cursisten: -  Inzicht in maatschappelijke tendensen die bijdragen aan een transitie naar nieuwe maatschappelijke productie; -  Kennis van het systeem van nieuwe maatschappelijke productie op de volgende aspecten: grondstofgebruik, intensief gebruik van producten, waaronder functiecombinatie, productie door de klant, waaronder productie door de burger; -  Een overzicht van onderliggende theorie en casuïstiek, in de vorm van gedocumenteerde voorbeelden van nieuwe maatschappelijke productie; -  Inzicht in verschillende manieren om zelf aan de slag te gaan met nieuwe maatschappelijke productie.

Aanbevolen voorkennis

Bachelor HBO of Universiteit of afdoende ervaring in de samenleving.

Onderwijsvorm

Hoorcollege 1, wordt aangeboden op vrijdag 15 november ’s middags.

Onderwerpen: 

- Algemene inleiding op hergebruik en kringloop van grondstoffen.

- Algemene inleiding op intensief gebruik van producten en functiecombinatie.

- Algemene inleiding op de klant die produceert, waaronder burgerproductie.

Hoorcollege 2, wordt aangeboden op vrijdag 29 november 2013 ’s middags.

 Onderwerpen:

- Samenhang en onderlinge versterking van kringloop van grondstoffen, intensief gebruik en de klant die produceert.

- Toepassing in de praktijk door de deelnemers aan de cursus.

- Debat met de cursisten over maatschappelijke verandering.
 

Maximaal aantal deelnemers per dagdeel: 12

Studiemateriaal

Artikelen worden ruim voor aanvang van de colleges uitgereikt.

Inhoud

In de cursus staat een drietal thema’s en hun samenhang centraal. Ten eerste het individu en zijn collectief dat zelf produceert. Een belangrijke verandering die zich momenteel voltrekt, is dat individuen zelf en in collectieven beginnen te produceren. Zij nemen taken over van bedrijven, overheden en instellingen en in veel gevallen doen zij dat beter en goedkoper. Tevens spelen andere voordelen op het gebied van duurzaamheid, of het ontwikkelen van lokale diversiteit. Daar waar individuen en hun collectieven productie overnemen, doen zij dat met regelmaat voor het publieke belang, en stellen zij zich op als burgers. Met deze burgerproductie hervormen zij de overheid.

Een tweede thema is het hergebruiken van grondstoffen. Dat geniet intussen ruime bekendheid, zeker onder de naam Cradle-to-Cradle (C2C) met als slogan ‘afval is voedsel’. Economisch goed verklaarbaar onder omstandigheden van eindigheid en op veel plaatsen met steeds meer succes toegepast. Eindige grondstoffen, veerkracht en geld wil niet zeggen dat de economie eindig is. De vraag is hoe C2C kan bijdragen aan nieuwe economische groei. Daarachter zit ook een kritiek op C2C, omdat het meest in verband wordt gebracht met zo snel mogelijk zoveel mogelijk produceren en veel minder met intensief gebruik en productie door individuen en hun collectieven.

Een derde en laatste thema is het intensief benutten van bestaande producten. Dat begint met meervoudig gebruik gericht op kostenreductie. Denk aan een sporthal die overdag dient voor scholieren en ’s avonds voor sportverenigingen. Een stap verder gaat meervoudig gebruik waarin de gebruikers elkaar versterken. Denk aan taalles tijdens sport, waardoor de les beter aankomt en de leerlingen tegelijk aan hun gezondheid werken. Dit is functiecombinatie, een geavanceerde variant van intensief gebruik. Deze leent zich goed voor productie door de klant; zo is deze taalles een product van klanten zelf. Ook hergebruik van grondstoffen gebeurt vaak in situaties van functiecombinatie, denk aan biovergisting: mensen onderhouden zelf het landschap en van de natuurresten maken zij energie.

Deze drie thema’s kunnen in samenhang elkaar versterken en een Nieuwe Maatschappelijke Productie aanjagen. Motivatie om deze cursus te geven, is om deze onderlinge versterking uit te lichten. Voor zowel de cursist als voor de samenleving kan dit een stap vooruit betekenen. Zoals gezegd vertegenwoordigen kringloop van grondstoffen, intensief gebruik en productie door de klant elk aanzienlijke delen van de economie, met een groot groeipotentieel. Door die delen van de economie op elkaar te betrekken, wordt dit potentieel groter en kan het sneller groeien. Daarvan willen we de cursisten deelgenoot maken. Zij moeten reageren en ook de bedrijven, overheden en maatschappelijke instellingen waar zij werken. Denk bijvoorbeeld aan de energiebedrijven die niet om de kracht van de burger – die zelf energie produceert – heen kunnen. Alle maatschappelijke partners moeten leren welke herschikking hier plaatsvindt en vooral hoe zij daardoor hun kracht kunnen hervinden. Daaraan levert de cursus een bijdrage.

De cursus is zomer 2012 met twintig cursisten beproefd als pilot binnen de Universiteit Amersfoort.

Docenten

Jurgen van der Heijden werkt als adviseur voor AT Osborne en is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Op het gebied van productie door de klant en op het gebied van functiecombinatie is hij een autoriteit, die beide vakgebieden heeft helpen ontwikkelen. Hij schreef o.m. ‘Productie door de burger’ en ‘Combineer wat je hebt’. Aan tal van overheden, bedrijven en instellingen geeft hij adviezen over productie door de klant en over functiecombinatie.

Maarten Nijman werkt als zelfstandig adviseur en trainer voor meerdere opdrachtgevers op het gebied van procesverbetering en verduurzaming. Hij is tevens verbonden aan het platform Duurzame en Solidaire Economie en stichting PeakOil Nederland. Daarnaast is hij initiatiefnemer van Transition Town Castricum.

Inschrijving (kan ook door beantwoording van de mail met de uitnodiging voor deze cursus)

De kosten van deze cursus bedragen totaal 200 Euro per cursist

 U kunt zich inschrijven via het e-mailadres jurgen@universiteitamersfoort.nl onder vermelding van:

Naam:

Facturatie adres:

Postcode en Woonplaats:

Telefoonnummer:

E-mailadres:

Schrijft zich in voor:

vrijdag 15 november 2013 van 13.30 uur tot 16.30 uur en vrijdag 29 november 2013 van 13.30 uur tot 16.30 uur

nl